Home Teksty Archiwum Prenumerata O nas Kontakt Linki English

Następny Poprzedni

EXPO 2000: CZŁOWIEK, PRZYRODA, TECHNIKA

            "Człowiek - przyroda - technika: powstaje nowy świat": tym przewodnim tematem pierwsza w Niemczech Wystawa Światowa pragnie zainteresować publiczność i zaprosić do Hanoweru - od 1 czerwca do 31 października 2000 roku. EXPO 2000 to dla Republiki Federalnej wielka szansa, szansa zaprezentowania się u progu nowego stulecia jako otwarty na świat gospodarz i centrum nowoczesnej gospodarki. Prawie 200 krajów i organizacji - więcej, niż kiedykolwiek - przedstawi na 170 hektarach terenów EXPO, jak świat powinien zareagować na wyzwania najbliższej przyszłości.
EXPO 2000 jest Wystawą Światową w nowym stylu: nie posiada ambicji pokazania najnowszych cudów techniki, lecz pragnie unaocznić, w jaki sposób człowiek, posługujący się nowoczesną techniką, może żyć na naszej planecie respektując prawa natury. Wystawa zobowiązała się uwzględnić postulaty Agendy 21, wskazujące drogę zrównoważonego rozwoju. Nowością jest koncepcja parku tematycznego. Park składa się z jedenastu pojedynczych ekspozycji na tematy: człowiek, środowisko, "basic needs", wyżywienie, energia, zdrowie, wiedza, praca, mobilność, "planet of visions" i XXI wiek. Interpretacja przewodniego tematu: "Człowiek - przyroda - technika" w jedenastu kręgach tematycznych wypełni gigantyczną ekspozycję na stu tys. metrów kwadratowych.

 

CZŁOWIEK

Od innych żywych organizmów odróżnia go zdolność do analitycznego myślenia i kreatywność. Człowiek nieustannie szuka nowych rozwiązań. Lecz właśnie wiek XX, jak żaden inny, stał się źródłem wielu sprzeczności. Z jednej strony nauki przyrodnicze udowodniły, że wszyscy ludzie są w biologicznym sensie sobie równi, z drugiej strony nie udało się uchronić świata przed religijnymi, społecznymi i gospodarczymi konfliktami, które doprowadziły do wojen, nienawiści i fanatyzmu. Nasuwa się pytanie - w jakim kierunku rozwijać się będą w przyszłości nasze społeczeństwa?

Co dziesięć sekund rodzi się na kuli ziemskiej 27 dzieci. W roku EXPO 2000 naszą planetę zamieszkuje ponad sześć miliardów ludzi. Nauka wie dzisiaj o każdym z nich o wiele więcej niż przed wiekami. Naukowcy spodziewają się rozszyfrować zadania 100 tysięcy genów, sterujących procesami ludzkiego organizmu. Geny, które powodują szereg chorób - na przykład astmę czy raka - będzie można pewnie już wkrótce unieszkodliwić. Lecz mimo, iż medycyna walczy o życie każdego pojedynczego człowieka, miliony tracą życie w wojnach. Po II wojnie światowej ludzkość żyła jedynie 26 dni w  pokoju. W wyniku wojen zmarło w ostatnich dziesięciu latach 60 milionów dzieci. Ta sprzeczność pomiędzy postępem nauki a niszczącą człowieka nienawiścią jest jednym z odcieni ludzkiej egzystencji, której poświęcona jest ekspozycja "Człowiek". Podejmuje ona trzy główne kręgi tematyczne: wzrost liczby ludności na świecie, postęp w badaniach genetycznych i prawa człowieka.

Siedemdziesiąt światowych projektów poświęconych tematowi "Człowiek" demonstruje najprzeróżniejsze rozwiązania bezkonfliktowej koegzystencji ludności. Arcosanti - modelowe miasto na pustyni Arizony pokazuje, jak harmonijnie i w zgodzie z prawami przyrody może przebiegać życie w aglomeracjach miejskich. Projekt z Ugandy przedstawia model resocjalizacji karanych kobiet, prowadzona przez bezdomne dzieci stacja radiowa na Haiti pomaga powrócić im do normalnego życia. Laos demonstruje, w jaki sposób można uwolnić się od niosących śmierć pozostałości wojny - zaminowanych pól.

W parku tematycznym scenografię przygotowało znane z niepowtarzalnych wystaw Niemieckie Muzeum Higieny w Dreźnie. Oglądający nie jest biernym widzem, lecz aktywnym uczestnikiem wystawy, mającym wpływ na różne jej elementy. Uświadamia sobie w ten sposób, że to on sam i jego zdolność do tworzenia utopii i wizji jest centralnym "obiektem" frapującej ekspozycji.

 

Posłuchać świata: sztuczne ucho

Przed dwunastu laty hanowerscy lekarze po raz pierwszy wszczepili pozbawionemu słuchu noworodkowi elektroniczną protezę ucha wewnętrznego, składającą się z procesora z mikrofonem i nadajnika. "Cochlear - Implant Centrum" jest jednym z projektów EXPO, dzięki któremu 21 dzieci po operacji uczy się posługiwania protezą. Ostatecznym celem jest integracja dzieci w "słyszalny" świat.

ŚRODOWISKO

Margines swobodnego działania coraz bardziej się kurczy. Flora i fauna są w równym stopniu zagrożone, co gleba, woda i klimat. Ochrona środowiska naturalnego już dawno stała się jednym z wyzwań globalnych. Dla zapewnienia własnej przyszłości musimy opracować nowe strategie oszczędnego wykorzystania zasobów naturalnych i ochrony gatunków.

W ciągu ostatnich 50 lat zużycie drewna na Ziemi uległo podwojeniu, zużycie wody zwiększyło się trzykrotnie, a wykorzystanie paliw kopalnych - prawie pięciokrotnie. Ocenia się, że w tym czasie wyginęło trzydzieści procent gatunków. Większość badaczy jest zgodna co do tego, że efekt cieplarniany to niezaprzeczalny fakt i że będzie się on nasilał. Środowisko naturalne przewyższa wszystko inne swoją kompleksowością, gdyż jest zarówno obszarem współdziałania wszystkich czynników naturalnych, jak i tych, których źródłem jest sam człowiek. Odpowiednio liczne są próby realizacji trwałego i ekologicznego rozwoju naszej planety. Nie dziwi zatem, że największą grupę światowych projektów EXPO poświęcono tematowi: "Środowisko naturalne: krajobraz, klimat". Często chodzi w nich o zmniejszenie eksploatacji środowiska naturalnego oraz zachowanie różnorodności gatunków. Ochrona naturalnej przestrzeni życiowej goryli górskich w Ugandzie, opracowanie programów zalesiania w Laosie czy projekty recyklizacji szkła w Kolumbii to tylko niektóre przykłady. Gdzie indziej trzeba leczyć ekologiczne rany, renaturyzować krajobrazy i na nowo pobudzać biotopy do życia. Drogie projekty high-tech należą do rzadkości, najczęściej chodzi o lokalne rozwiązania dla globalnych problemów.

Wielowarstwowość tematu oddają także odpowiednie scenografie w parku tematycznym EXPO. Badeńsko - Wirtemberska Akademia Filmowa z Ludwigsburga zaprasza zwiedzających do udziału w filmie "Środowisko". Obserwator przemierza w nim trzy strefy - strefę lasu, wsi i miasta. Wszystkie trzy łączy wspólny problem - wody i klimatu. Film kończy się jednoznaczną konkluzją: Za środowisko naturalne odpowiedzialny jest człowiek.

 

Ochrona gatunków w Australii

Kolczatka jest jednym z nielicznych żyjących jeszcze towarzyszy dinozaurów. Zwierzę to stanowi ogniwo w łańcuchu ewolucyjnym między gadami a ssakami. Żyje obecnie tylko w Australii, m.in. na Wyspie Kangura położonej na południu kontynentu. Pelican Lagoon Research Centre udostępnia naukowcom z całego świata 150 ha dziewiczej przyrody. Naukowcy zainicjowali wydzielenie rezerwatów przyrody. Podstawą projektu EXPO jest przekonanie, że aktywna ochrona przyrody obejmuje także gruntowną wiedzę na temat niebezpieczeństw zagrażających florze i faunie. O działalności Pelican Lagoon Research Centre będą informować strony World Wide Web: www.echidna.edu.au 


ENERGIA

Poszukiwanie źródeł energii jest tak stare jak świat. Energia jest życiem, lecz człowiek płaci za potrzebę światła, ciepła i mobilności wysoką cenę: są nią zmiany klimatyczne, zanieczyszczenie powietrza, radioaktywne odpady i zdewastowane krajobrazy. Są to świadectwa na to, że obecnie stosowany sposób produkowania energii nie odpowiada zasadom zrównoważonego rozwoju. Kopalne źródła energii i siła atomu jeszcze długo pokrywać będą zapotrzebowanie ludzkości na prąd elektryczny. Społeczeństwu przyszłości nie będzie jednak wolno rezygnować z nowoczesnych, odnawialnych źródeł energii.

Zużycie energii elektrycznej na świecie wzrosło od roku 1950 ponad czterokrotnie. Eksperci przewidują, że w dobie rozwoju gospodarki i wzrastającej liczby ludności na świecie do roku 2060 zużycie energii wzrośnie jeszcze trzykrotnie.  Konwencjonalne źródła energii, takie jak węgiel, ropa, gaz i uran, których zasoby na naszej planecie są ograniczone, będą w przyszłości pokrywać zaledwie połowę zapotrzebowania. Resztę trzeba będzie wyprodukować ze źródeł odnawialnych: wiatru, wody, słońca, masy biologicznej, ciepła z głębi Ziemi i oceanów.

Nie brakuje ciekawych pomysłów dotyczących nowoczesnych form wykorzystywania źródeł odnawialnych, czego dowodem jest ponad 50 projektów EXPO w Niemczech i na świecie. W Afryce Południowej ponad 7000 rodzin przygotowuje posiłki na słonecznym kocherze, który co dwie lub trzy godziny musi "tankować" energię słoneczną. W Szwajcarii uzyskuje się prąd i ciepło z biologicznie przetworzonych odpadów. Kraje posiadające wybrzeża, jak na przykład Niemcy, Dania czy Namibia, stawiają na siłę wiatru. W Niemczech potencjał wodny nie rokuje większych szans, w odróżnieniu od niektórych krajów Afryki, Ameryki Południowej i Azji. Małe elektrownie wodne w Indonezji zaopatrują odległe wsie w prąd. Szczególnie efektywnym źródłem energii, ciągle jednak mało wykorzystywanym, jest po prostu oszczędność korzystania z energii elektrycznej.

Architekt Wolfram Wohr, który w parku tematycznym EXPO zaprojektował spektakularny krajobraz energetyczny ze sztolniami, podwodnym światem i cylindrami światła, kieruje uwagę zwiedzających na liczne możliwości oszczędnego korzystania z energii elektrycznej.

 

            Synergizm w Niemczech

            Pozyskiwanie energii z wiatru weszło w Niemczech w modę. 4500 megawatów produkowanej tak energii stanowi dwa procent globalnego zaopatrzenia. Lecz ekolodzy i zwykli obywatele coraz częściej protestują przeciw budowie kolejnych siłowni wiatrowych. Alternatywą są otwarte morze i słabo zaludnione obszary. CBF Engineering GmbH proponuje rozwiązanie synergetyczne: maszty wysokiego napięcia służą jako silniki wirnika wiatrowego. Prąd produkowany na maszcie zasila bezpośrednio sieć. Projekt pilotażowy zostanie zaprezentowany na EXPO w okolicy Berlina.

 

                                                                                    Copyright Zeitschrift "Deutschland"