Home Teksty Archiwum Prenumerata O nas Kontakt Linki English

Następny Poprzedni

DZIARSKI OSIEMDZIESIĘCIOLATEK

            Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe ma już 80 lat - powstało w 1924 roku, jako przedsiębiorstwo Polskie Lasy Państwowe. W historii naszego kraju 80 lat to dużo - wojna, zmiany ustrojów politycznych, kilka pokoleń Polaków. Ten sam czas w życiu drzewostanów to jednak niewiele, czasami nawet mniej niż jedno pokolenie drzew. Dla polskich leśników owe 80 lat istnienia organizacji to powód do dumy. Dumy z tego, że społeczeństwo, które powierzyło leśnikom gospodarowanie wspólnym majątkiem jakim jest las, szanuje i docenia ich pracę. Ale jest to przede wszystkim duma z tego, że polskie lasy, mimo wielu zagrożeń, trwają, a ich zasobność oraz walory ekologiczne i biologiczne rosną.

        Lasy w Polsce rosną na niemal 9 milionach hektarów, pokrywają ponad 28 proc. powierzchni kraju. Zdecydowana większość to lasy państwowe, z czego ponad 7,5 mln ha jest zarządzane przez Państwowe Gospodarstwo Leśne "Lasy Państwowe". Gospodarując powierzonym im majątkiem, leśnicy zobowiązani są do powszechnej ochrony lasów i powiększania ich zasobów. Leśnicy dbają o to, by wartość polskich lasów rosła, by zachować je w stanie gwarantującym przyszłym pokoleniom korzyści, chcą zachować pełnię bogactwa przyrodniczego polskich lasów i zapewnić możliwość wypełniania przez nie licznych funkcji ekologicznych, społecznych i gospodarczych.

     Historia Lasów Państwowych, tak jak historia i osobowość każdego człowieka, zmieniała się, a ich charakter kształtował się wraz z upływem czasu. W ciągu osiemdziesięciu lat swojego istnienia Lasy Państwowe zmieniały się wiele razy, nie zmienił się natomiast cel ich działania - zachowanie i trwałe użytkowanie lasów.

fot. Lasy spełniają w sposób naturalny lub w wyniku działań człowieka różnorodne funkcje - ekologiczne (ochronne), produkcyjne (gospodarcze) oraz społeczne

      Ostatnie trzynastolecie to najnowsza historia LP, którą zapoczątkowało opracowanie nowej ustawy o lasach (znowelizowanej w 1997 r.). Jej uchwalenie w 1991 r. było konsekwencją konieczności przewartościowania znaczenia funkcji lasu ze względu na rozwój cywilizacyjny kraju. Nie podważając znaczenia produkcyjnej funkcji lasu, ustawa akcentuje konieczność trwałego zachowania lasu i ciągłości jego wielofunkcyjnego użytkowania przez obecne i przyszłe pokolenia.

    Dzisiaj powierzchnia lasów w Polsce wynosi 8,9 mln ha, co odpowiada lesistości 28,5 proc. W Polsce dominują lasy publiczne - stanowią 82 proc., w tym lasy pozostające w zarządzie PGL Lasy Państwowe - 78 proc. W naszym kraju zauważalny jest wzrost powierzchni leśnej parków narodowych z 1 proc. w 1985 r. do 2 proc. w roku 2002. W latach 1945-2002 struktura gatunkowa polskich lasów uległa istotnym przemianom, udział drzewostanów z przewagą gatunków liściastych zwiększył się z 13 do 23 proc. Pomimo zwiększenia powierzchni drzewostanów liściastych, ich udział jest ciągle niższy od potencjalnego, wynikającego z przestrzennego rozmieszczenia siedlisk leśnych. W latach 1986-93 w Lasach Państwowych zalesiano średnio rocznie 3,9 tys. ha gruntów porolnych i nieużytków. Dzięki środkom z budżetu państwa oraz pożyczce z Europejskiego Banku Inwestycyjnego, począwszy od 1994 roku następowało stopniowe zwiększanie rozmiaru zalesień. Łączny rozmiar zrealizowanych w roku 2002 zalesień obejmujący zalesienia w Lasach Państwowych oraz na gruntach niepaństwowych wyniósł 20,3 tys. ha.

fot. Wszystkie formy zagospodarowania i ochrony lasów, mające na celu zapewnienie ich trwałości i biologicznej odporności, służą jednocześnie zachowaniu zasobów genowych i różnorodności biologicznej, czyli nadrzędnym celom ochrony przyrody

        Lasy Państwowe na bieżąco monitorują stan lasów, aktualizują powierzchnię i zasoby. Służby leśne śledzą i prognozują stan zagrożenia pożarowego oraz występowanie szkodników i infekcji drzew. Lasy Państwowe finansują prace badawcze umożliwiające postęp w naukach leśnych i zapewniające naukowe podstawy działań gospodarczych. W miarę możliwości przyrodniczych, społecznych i ekonomicznych LP realizują ustalenia wynikające m.in. z Zasad Leśnych i Agendy 21, uchwalonych w 1992 roku podczas szczytu Ziemi w Rio de Janeiro, Deklaracji Ministrów Leśnictwa w Sprawie Ochrony Lasów Europejskich (1990 r. i 1993 r.) oraz Protokołu z Kioto (1997 r.) w części dotyczącej roli lasów w procesie kumulowania węgla. Poziom wdrażania proekologicznych zasad zagospodarowania w polskich lasach jest zgodny ze strategią leśną Unii Europejskiej. Polskie leśnictwo jest wysoko oceniane przez zagranicznych ekspertów, którzy doceniają jego rolę w upowszechnianiu zrównoważonego rozwoju.

            Ochrona przyrody w Lasach Państwowych

    Zawarta w polityce leśnej państwa idea wielofunkcyjnego modelu lasu zakłada, że ekosystemy leśne biologicznie zdrowe, o składzie gatunkowym zgodnym z siedliskiem i racjonalnie użytkowane, zapewniają spełnianie wszystkich funkcji lasu. Niemniej w niektórych lasach jedna z funkcji jest dominująca, jak np. funkcja ochronna. W Polsce lasy ochronne w 2002 r. zajmowały w LP 3,27 mln ha, co stanowi 46,8 proc. całkowitej powierzchni leśnej kraju. Najwięcej lasów ochronnych wyodrębniono w terenach górskich oraz na obszarach będących pod wpływem oddziaływania przemysłu. Wśród wyróżnianych kategorii największą powierzchnię zajmują lasy wodochronne, lasy wokół miast, uszkodzone działalnością przemysłu oraz glebochronne.

      Na terenach Lasów Państwowych usytuowana jest większość najcenniejszych elementów różnorodności biologicznej. Są to najatrakcyjniejsze krajobrazowo i najbardziej wartościowe formy i obiekty ochrony przyrody oraz cenne gatunki flory i fauny. Podczas sporządzania programów ochrony przyrody w nadleśnictwach leśnicy szczególną uwagę zwracają na naturalne i ekologicznie ważne fragmenty ekosystemów leśnych (takie jak lasy o charakterze zbliżonym do naturalnego czy rodzimego pochodzenia) oraz na lasy ekologicznie ważne - na siedliskach wilgotnych i wydmowych, a także na te formy i obiekty, które mają znaczenie w ochronie i zachowaniu bogactwa różnorodności biologicznej lasów. Są to bagna, moczary, torfowiska, oczka wodne.

fot. Lasy Państwowe prowadzą gospodarkę leśną według zasad: powszechnej ochrony lasów, trwałości ich utrzymania, ciągłości i zrównoważonego wykorzystania wszystkich funkcji lasów oraz powiększania zasobów leśnych

 W Lasach Państwowych znajdują się: 1143 rezerwaty przyrody o powierzchni 102 323 ha, 9998 pomniki przyrody (drzewa, aleje, głazy narzutowe, skałki, groty i jaskinie) i 8406 użytków ekologicznych o powierzchni 25 034 ha. Cennymi walorami przyrodniczymi charakteryzuje się ponadto 245,5 tys. ha drzewostanów stanowiących bazę nasienną. Przedmiotem szczególnej troski są wydzielone na powierzchni 3 tys. ha drzewostany zachowawcze, umożliwiające propagowanie rodzimych ekotypów gatunków lasotwórczych. Ponadto wyodrębniono drzewa doborowe, plantacje nasienne, uprawy nasienne oraz uprawy pochodne. Rozległa jest także ochrona gatunkowa fauny. Wyróżniono 2843 strefy ochronne gniazdowania ptaków, a wyrazem bogactwa gatunkowego fauny leśnej są zwierzęta łowne, których liczebność w Polsce należy do najwyższych w Europie.

            Edukacja i turystyka

      Głównym celem działań edukacyjnych podejmowanych przez leśników jest promowanie proekologicznej, wielofunkcyjnej i trwale zrównoważonej gospodarki leśnej, kształtowanie świadomości ekologicznej społeczeństwa i właściwego stosunku do lasu oraz czynności gospodarczych wykonywanych w lesie. W ramach tych działań podejmowana jest współpraca z pozarządowymi organizacjami ekologicznymi i turystycznymi. Edukacja leśna społeczeństwa odbywa się przede wszystkim w ośrodkach edukacji ekologicznej i izbach przyrodniczo-leśnych znajdujących się zarówno na terenach leśnych kompleksów promocyjnych, jak i w innych nadleśnictwach. Często obok takich obiektów położone są ścieżki edukacyjne lub punkty edukacji (informacji) ekologicznej. Proces edukacji odbywa się zazwyczaj przy współpracy z nauczycielami nauk przyrodniczych, przy czym zagadnienia z zakresu gospodarki leśnej wyjaśniają specjalnie do tego przygotowani leśnicy.

          W roku 2002 powołano dwa nowe Leśne Kompleksy Promocyjne: "Lasy Mazurskie" oraz "Lasy Spalsko-Rogowskie". Łączna powierzchnia istniejących obecnie 13 leśnych kompleksów promocyjnych wynosiła w 2002 r. 627 tys. ha. Leśne Kompleksy Promocyjne można uznać za szczególne obszary o znaczeniu naukowym i badawczym, na których, dzięki pełnemu rozpoznaniu środowiska leśnego, prowadzone są interdyscyplinarne badania. Wyniki badań pozwalają doskonalić metody gospodarowania lasem i określić dopuszczalne granice ingerencji gospodarczych w ekosystemy leśne. Tu testuje się nowe technologie leśne i szkoli leśników. LKP są jedną z form współpracy z lokalnymi społecznościami.

fot. Lasy stanowią niezbędny element utrzymujący równowagę ekologiczną kraju, dostarczają wielu cennych surowców, są miejscem rekreacji, terenowym laboratorium badawczym, obszarem edukacji przyrodniczej społeczeństwa

            Szczególną rolę w edukacji leśnej społeczeństwa odgrywa Ośrodek Kultury Leśnej w Gołuchowie. Jest to zakład Lasów Państwowych o zasięgu krajowym, który organizuje wystawy przyrodnicze, plenery malarskie, imprezy edukacyjne dla dzieci i młodzieży. W ośrodku działa Muzeum Leśnictwa prezentujące tradycje polskiego leśnictwa, a także znaczenie drewna w życiu człowieka. Jednak dla dzieci przybywających do ośrodka atrakcją jest Pokazowa Zagroda Zwierząt, w której można oglądać żubry oraz gatunki jeleniowate. Do innych ciekawostek OKL należy park dendrologiczny oraz szkółka drzew i krzewów ozdobnych, które wraz z zagrodą są zwiedzane przez ponad 220 tys. osób rocznie.

            Lasy Państwowe dysponują szeroką ofertą turystyczną, na którą składają się ścieżki edukacyjne, miejsca biwakowe, pola namiotowe, parkingi leśne oraz ośrodki wypoczynkowo-szkoleniowe. Wszyscy zainteresowani działalnością Lasów Państwowych mogą odwiedzać stronę internetową pod adresem: www.lp.gov.pl

            Opracowano na podstawie

                Raportu rocznego - Lasy Państwowe 2002

 

Widzą nas lepiej

            Wyniki badań opinii publicznej uwzględniające PGL Lasy Państwowe

 

            Z badań przeprowadzonych na terenie całego kraju w 2003 r. wynika, że leśnicy i ich praca wciąż cieszą się dużym uznaniem w oczach społeczeństwa. W porównaniu do badań wcześniejszych Lasy Państwowe odnotowały duży wzrost ocen dobrych (66 proc.). Ponad 90 proc. respondentów uważa, że polskie lasy są powszechnie dostępne. Aż 79 proc. badanych uważa, że w przypadku kłopotów finansowych polskie leśnictwo powinno być dotowane z budżetu państwa. Wciąż wyraźna jest różnica między dobrą oceną leśników jako grupy zawodowej (ponad 90 proc. ocen dobrych) i Lasów Państwowych (66 proc. dobrych).

            Na pytanie "Czy w ciągu ostatnich 12 miesięcy był(a) Pan(i) w lesie?" 18 proc. respondentów odpowiedziało: Nie. 15 proc. odwiedziło las 1 lub 2 razy, 18 proc. 3-6 razy, a 12 proc. 7-11 razy. Aż 16 proc. społeczeństwa wybiera się do lasu co najmniej raz w miesiącu, 14 proc. raz na tydzień lub częściej, a 7 proc. jest w lesie niemal codziennie. Prawie wszyscy Polacy (93 proc.) zdają sobie sprawę, iż lasy są powszechnie dostępne, i uważają że lasy znajdują się w rękach państwa. 45 proc. badanych jest zdecydowanie przeciwnych prywatyzacji lasów i terenów leśnych, czyli ich sprzedaży firmom i osobom prywatnym. 31 proc. uważa że lasy raczej nie powinny być prywatyzowane, a 15 proc. jest za przeprowadzeniem tego procesu. W odpowiedzi na pytanie "Kto bezpośrednio zarządza lasami stanowiącymi własność skarbu państwa?" 79 proc. społeczeństwa wskazało Państwowe Gospodarstwo Leśne "Lasy Państwowe", a 14 proc. Ministerstwo Środowiska.

            W społecznym osądzie działalności wybranych instytucji publicznych Lasy Państwowe otrzymały dobrą ocenę od ponad 60 proc. badanych i w klasyfikacji uplasowały się tuż za Strażą Pożarną i Wojskiem, a przed Prezydentem, Policją czy Sądem. Badanie postrzegania ludzi różnych zawodów wskazało, że zawód leśnika przez 91 proc. społeczeństwa jest uznawany za uczciwy, a sami leśnicy przez 97 proc. za ludzi miłych i sympatycznych, kompetentnych i znających się na swojej pracy. Badania przeprowadziła Pracownia Badań Społecznych w Sopocie.